Vademecum pojęć stosowanych w poradni

Kinestetyk

• czyli osoba, która jest uwrażliwiona na ruch, dotyk, często posługuje się zwrotami: brać coś, trzymać w garści, ciężka sprawa, nie czuję tego itd. Kinestetyk gestykuluje przy mówieniu, jest w ciągłym ruchu, zmienia często pozycję. Jego pismo jest niestaranne, często ma trudności z ortografią. Najlepiej zapamiętuje to, co sam zrobił, a nie usłyszał czy zobaczył.
  W uczeniu się kinestetykowi pomagają:
  • konkretne działania, prace ręczne,
  • odgrywanie i przedstawianie tego, czego się uczy w sposób materialny,
  • możliwość ruszania się trakcie słuchania,
  • wycieczki,
  • korzystanie z modeli, obiektów, które można dotknąć, poczuć i zobaczyć, jak to się ma do opisu,
  • możliwość samodzielnego eksperymentowania.

  W nauce kinestetykowi przeszkadza:

  • konieczność słuchania długich wyjaśnień,
  • mówienie o tym, co widzi lub słyszy,
  • komentarz słowny w toku pokazu,
  • zmuszanie do długiego pozostawania w bezruchu.

Koordynacja wzrokowo-ruchowa

• współdziałanie zharmonizowanie funkcji wzrokowych i ruchowych-manipulacyjnych, współpraca oka i ręki. U podstaw leży współpraca analizatora wzrokowego i kinestetyczno-ruchowego.

Lateralizacja jednorodna

• to dominacja czynności ruchowych jednej ze stron ciała (u większości ludzi prawej ręki, oka i nogi).

Lateralizacja skrzyżowana

• ustalona dominacja oka i ręki, jednakże nie po tej samej stronie ciała, co wskazuje na brak całkowitej dominacji jednej z półkul mózgowych, np. lewooczność i praworęczność. Niewątpliwie wpływa na funkcjonowanie szkolne.

Nadpobudliwość

• nadmierna ruchliwość w zakresie czynności motorycznych (niepokój ruchowy), działania impulsywne czy też trudności w skupieniu uwagi.

Obniżanie napięcia emocjonalnego

• pomoc w uregulowaniu emocji, szczególnie w sytuacjach trudnych dla ucznia (stresujących), np.: poprzez relaksację, stosowanie wzmocnień pozytywnych, pochwał, dawanie poczucia bezpieczeństwa i akceptacji.

Pamięć dowolna

• zapamiętywanie określonej wiedzy w sposób świadomy.

Pamięć mimowolna

• (mechaniczna), zdolność do przyswajania wiedzy w sposób mimowolny, nieuświadomiony.

Pamięć słuchowa

• zdolność do utrwalania i przypominania informacji dźwiękowej i dzięki temu przyswajania wiedzy.

Pamięć słuchowa bezpośrednia (pamięć świeża)

• pozwala zapamiętywać i natychmiast odtworzyć usłyszany materiał. Pamięć słuchową bezpośrednią wykorzystujemy pisząc dyktanda czy powtarzając za kimś np: numer telefonu. Zdolność zapamiętywania. jest ograniczona do kilkudziesięciu sekund, potem materiał utrwala się w pamięci długoterminowej lub ulega zapomnieniu.

Pamięć wzrokowa

• zdolność do utrwalania i przypominania informacji wizualnej (zapamiętywania obrazów wzrokowych) i dzięki temu przyswajania wiedzy. Taki sposób nauki nazywamy stylem uczenia się preferującym zaangażowanie głównie funkcji wzrokowych. W ten sposób właśnie funkcjonują typowi wzrokowcy.

Relaksacja

• metoda umożliwiająca obniżanie napięcia emocjonalnego i mięśniowego. Stosowana często w psychoterapii jako doraźna forma pomocy nie tylko w pracy indywidualnej z dzieckiem ale również świetnie sprawdzająca się w grupie.

Ryzyko dysleksji

• obecność symptomów dysharmonijnego rozwoju psychoruchowego dziecka, które zapowiadają wystąpienie dysleksji rozwojowej.

Słuchowiec

• osoba wybierająca i najlepiej odbierająca wrażenia audytywne. Mówi chętnie i dużo, często nie dopuszcza innych do słowa, używa określeń: słuchaj, mówię do ciebie, harmonijne współżycie itp. Pisze dość niestarannie, poprawna pisownia sprawia mu dość duże problemy, ponieważ brzmienie i pisownia słów nie zawsze są identyczne. Słuchowiec łatwo uczy się poprzez słuchanie i głośne powtarzanie, dlatego w czasie pracy z nim należy pamiętać o tym, że:
  • uczy się łatwo z dyskusji i wykładów,
  • lepiej rozumie to co czyta, jeśli może czytać półgłosem,
  • rozwiązując problem „głośno myśli” lub rozmawia z innymi.

  Uczeniu się natomiast nie sprzyjają:

  • hałas,
  • zbyt długie i szczegółowe teksty pisane,
  • konieczność opowiadania o tym co widzi, co czuje,
  • zmuszanie do kontaktu wzrokowego i fizycznego.

Wielosensoryczne (polisensoryczne) poznawanie

• odbieranie otoczenia przy wykorzystaniu wielu zmysłów (wzroku, słuchu, węchu, smaku i dotyku).

Wzmocnienie pozytywne

• pewien rodzaj nagrody, przyjemny bodziec powoduje chęć powtarzania reakcji, która go spowodowała. Jest to pozytywna reakcja na zachowanie, którego sobie życzymy, przyczynia się do prawdopodobieństwa ponownego wystąpienia tego zachowania.

Wzrokowiec

• osoba, która preferuje informacje wzrokowe. Ma ona dostęp głównie do informacji wzrokowych i będzie używać wyrażeń obrazowych: nie widzę tego, pokaż, wyobraźmy sobie, jasne itp. Wzrokowiec nie lubi dużo mówić, mówi szybko, często chaotycznie. Pisze czytelnie i schludnie, łatwo wyłapuje błędy ortograficzne, "widzi" jak powinno wyglądać słowo poprawnie napisane. Łatwo zapamiętuje to, co czytał lub widział. Bez trudu nawiązuje kontakt wzrokowy, niechętnie kontakt fizyczny. Nauczyciel pracujący z uczniem – wzrokowcem, powinien wiedzieć, że uczeniu się sprzyjają:
  • środki wizualnego przekazu,
  • obserwacja pokazów, demonstracji,
  • korzystanie z wykresów, schematów, ilustracji,
  • robienie list, notatek, rysunków.

  Naukę natomiast utrudniają:

  • nieporządek, ruch,
  • przerywanie demonstracji słowami,
  • długie objaśnienia.

Znaki diakrytyczne

• znaki graficzne: kropki, kreski, daszki, ogonki, kółeczka, itp., umieszczane nad lub pod literą, oznaczające brzmienie oraz znaki interpunkcyjne.

Opracowała:

• Agnieszka Olędzka - pracownik Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Wałczu, w oparciu o:
  • Słownik Psychologii Jerzego Siuta (red.) oraz
  • poradnik M.Bogdanowicz, A. Adryjanek "Uczeń z dysleksją w szkole"